İş & Ekonomi

24 Garip Para, Para Birimi ve Türevleri

Bugünlerde paranın gerçekten dünyayı döndürdüğü bir dünyada yaşıyoruz. Peki, gerçek para olmadığı için köyünüzde yapılan tahta parayı kullanmayı düşünebiliyor musunuz? Yıllar geçtikçe birçok garip para biriminin yanı sıra tuhaf banknotlar ve madeni paralar da ortaya çıktı. İşte en ilginç 24 tanesi!

Tuz

tuz

Tuz, tarihin en eski para birimleridir ve dünya çapında kullanılmıştır. Bilhassa, Orta Afrika’dan Doğu Afrika’ya kadar ana para birimi olarak kullanılmıştır.

TDK’ya göre mecazi olarak tuzlu kelimesi de “çok pahalı” anlamına gelmektedir. Belki de bununla ilgisi olabilir?

Parmesan Peyniri

permesan peyniri

İtalya’da Parmesan peyniri, Orta Çağ’dan beri finansal işlemlerde kullanılmaktadır.

Tarihte – ve hala – hem değeri  hem de her bir küçük tekerleğinin yapılması yıllar alabilmesi nedeniyle banka kredileri için teminat olarak kullanılmıştır, yani finansörler için iyi bir teminat görevi görmektedir. II. Dünya Savaşı’ndan sonra, İtalya büyük bir durgunlukla karşı karşıya kaldı. Bu teminat şekli, bu zorlu ekonomik dönemde peynir üreticilerinin finanse edilmesine yardımcı oldu. Credito Emiliano bankasında, toplamda 187.5 milyon dolar değerinde yaklaşık 440.000 tekerlek peynir içeren, iklimlendirme kontrollü iki depo bulunuyor.

Manchukuo Yuan Paraları

Manchukuo Yuan Paraları

Mançukuo Yuanı, Japon İmparatorluk kuvvetlerinin Mançurya’yı işgalleri sırasında kullandıkları bir paradır. Bu madeni paralar, savaş sırasında metallere duyulan yüksek askeri ihtiyaç yüzünden, Japonya anakarasındaki önemli doğal kaynak eksikliği nedeniyle kartondan yapılıyordu.

Yunus Dişleri

Yunus Dişleri

Solomon Adaları’nda yunus dişleri kullanılıyordu ve hala ciddi şekilde tedavülde kullanılıyor. Pound, Dolar ve Euro gibi modern para birimleri düştüğünde değerleri büyük ölçüde artmaktadır.

Evlenirken yunus dişleri özellikle önemlidir. Gelin için 10 bin yunustan alınmış kabaca 1.000 diş verilir.

Yüzük ve Mücevher

Yüzük ve Mücevher

Mısır İmparatorluğu’nun giderek zayıfladığı yılları boyunca, yüzükler ve mecüveherler gayri resmi bir takas sisteminin parçasıydı. Bu, daha önce bölgede bulunan resmi madeni para kullanımını değiştirmişti.

Kakao Çekirdekleri

Kakao Çekirdekleri

Kakao çekirdekleri, Orta Amerika’da tercih edilen bir para birimi olup, Mayalar tarafından yiyecek ya da kıyafet gibi şeyler karşılığında takas malzemesi olarak kullanılırdı.

1500’lerde İspanya, Orta Amerika’nın çoğunu sömürgeleştirdiğinde, kakao çekirdeği dünyaya tanıtıldı ve dünyaya ihraç edildi. Kakao bitkisinin düşük veriminden dolayı, çekirdekleri yüksek fiyat etiketi olan nadir bir ürün haline geldi.

1555’te, kakao çekirdeklerinin de yer aldığı resmi bir döviz kuru vardı; bu piyasaya göre, bir İspanyol gerçek beyaz pamuklu bezi, 140 kakao çekirdeği değerindeydi.

Macar Pengő’su

Macar Pengő'su

Macaristan’daki ciddi ekonomik sorun ve beraberindeki enflasyon sonucunda, 1946’da, dünyanın en büyük döviz cinsi olan 100 kentilyon Macar Pengő banknotu ortaya çıktı.

Bu büyük banknot sadece 20 Amerikan centi değerindeydi.

Patates Eziciler

Patates Eziciler

Kesinlikle listedeki tuhaflıkların en büyüğü!

Bafya patates ezicileri, Bafya medeniyetindeki önemli alışverişlerinde para birimi olarak kullanılıyordu.

Eski Bafya kültüründe, bir kişi 30 patates makinesi karşılığında eş satın alınabilirdi.

Laleler

Laleler

1600’lerde, Tulipmania döneminde, dünyanın ilk büyük ekonomik balonlarından biri yaşandı. Tulipmania, Hollanda’da 1624’te başlayıp 1636 ile 1637 arasında zirveye varan bir dönemdir.

Bu süre zarfında lale fiyatı ve değeri absürd seviyelere yükseldi. Pek çok lale türü, Gilders’ın ev, arazi ve çiftliklerindeki işlemlerde para birimi olarak kullanılmasının yanı sıra lale soğanı miras olarak bırakılıyordu!

Tugrik Kayıt Parası

John F. Kennedy ve konuşmasından bir cümle bulunan Tugrik Kayıt Parası
John F. Kennedy ve konuşmasından bir cümle bulunan Tugrik Kayıt Parası

Bu garip 2007 tarihli Moğolistan 500 Tugrik parasının bir yüzünde, eski Başkan John F. Kennedy yer alıyor.

Ayrıca bu parada, John F. Kennedy’nin -Batı Berlin’i destekleyen 1963 konuşmasında- söylediği “Ich bin ein Berliner” cümlesinin yer aldığı kaydı çalan bir buton da bulunuyor.

Bıçaklar

Bıçaklar

Büyük bronz bıçaklar, Çin genelinde yaygın olarak görülen eski para birimlerindendi.

Yaklaşık 2.500 yıl önce Çinli bir prens, askerlerine para kıtlığı çektikleri zaman bıçaklarını ödeme yöntemi olarak kullanmalarına izin vermiştir. Birlikler, yerel halkla takasta kullanmaya başladı. Sonrasında bu eğilim devam edip normal para birimi gibi kullanılmaya başlandı.

Öncelikle Zhou Hanedanlığı döneminde M.Ö. 600 ile 200 arasında kullanılan bu bıçak paraların sapında bir halka olurdu ve bu sayede kemer ve kuşaklarda kolayca taşınabilirlerdi.

Lobi Yılanları

Lobi Yılanları

Lobi, Gana’da yaşayan antik bir topluluktu. Çoğunlukla tarlalarında vakit geçiren bir tarım medeniyetiydiler.

Bu insanlar, yılanları uzaklaştırmada kullanılan sahte demir yılanlar yapmışlar. İşte Lobi Yılanları, takas ve ticarette sıklıkla kullanılan, Lobi kültürünün önemli bir parçasıydı.

Alman Ahşap Banknotları

Alman Ahşap Banknotları

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Almanya ekonomisi, Versay Antlaşması ve beraberinde olanlar yüzünden mahvolmuştu. Bu nedenle, ülke genelinde enflasyon kontrolden çıkmış ve bu durum bazı kasabalara kendi banknotlarını tahtadan yapmalarına neden olmuştur.

Bu para birimine “altın olmayan” olarak çevrilen “notgeld” deniyordu.

Katanga Haçları

Katanga Haçları

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yer alan Katanga’nın maden bölgesinde yapılan bu X şekilli bakır haçlar, bir süre bölgenin başlıca para birimiydi. Aslında, bunlar Antik Afrika para biriminin en bilinen şekliydi.

Bakırdan dökülen Katanga Haçları, yaklaşık yarım kilo ağırlığında ve büyük bir servetin sembolü olarak görülüyordu. Bir takas ya da ticaret şekli olarak kullanılıyordu. Bir Katanga Haçı için ortalama satış fiyatı 10 kg un kadardı.

Zaire’nin Kesik Banknotları

Zaire'nin Kesik Banknotları

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden bir tane daha!

Bu ilginç banknotlar, katil diktatör Joseph Sese Seko Mobutu’nun devrilmesinden sonra ortaya çıktı. Yeni hükümet, diktatörün yüzünü banknotlardan keserek kullanmaya, yeni para basma maliyetinden tasarruf etmeye karar verdi.

Sincap Postları

Sincap Postları

Orta Çağ boyunca Rusya, sincap postları ile alım satım yapmayı seviyordu.

Ruslar hakkında bir şey bilen herkes, onların müsrif olmadıklarını bilir. Sincap postu ticareti, sincap pençeleri ve burunlarını bile küçük takaslar için kullanırlardı. Rusya’nın ekonomisi için sadece garip para birimi olarak kalmadı, aynı zamanda Orta Çağ’da dünyaya yayılmış Kara Vebanın en kötüsünden kurtulmalarına yardımcı oldu.

Bunun nedeni, sıçan ve sincaplar gibi kemirgenlerin vebanın ana taşıyıcıları olmalarıdır. Ve bunları atmaları istemeden vebanın yayılmasını engellemiştir.

Günümüzde Finlandiya, sincap postları bir para birimi olarak kabul etmekte ve bir post kabaca 3 cente tekabül etmektedir.

Palau Kutsal Su Paraları

Palau Kutsal Su Paraları

2007’de, Fransa’nın Lourdes şehrinde içinde gömülü bir miktar kutsal su olan, gümüş Palau doları basılmıştır. Madeni parada ayrıca Meryem Ana’nın bir resmi de var.

Rai Taşları

Rai Taşları
Rai Taşları

Rai taşları, ortasında bir hedef deliği bulunan, kireçtaşı parçasından yapılmış devasa dairesel taşlardır.

8 ton ve 12 metreye kadar olan bu devasa taşlar, Mikronezya’nın Yap adasında para birimi olarak kullanılıyor.

Rai taşlarının kendine özgü doğası gereği, her biri farklı değere sahip. Toplam değerine, bir tanesinin değerine ek olarak üretimindeki zorlu emek de eklenmektedir.

Bir köylü bir kano içinde suyun üzerinde taşırken veya bir tane yaparken ölürse, değeri katlanarak artar!

Bir keresinde, bir Rai taşını taşıyan köylünün kanosu devrilip taş, dalgaların içinde kaybolmuş. Taş, denize gömülmüş olmasına rağmen, sahibinden bir diğerine geçerek bir para birimi olarak kullanılmaya devam etmiş.

Balina Dişleri

Balina Dişleri

Fiji Adaları’nda balinaların dişi, 20. yüzyıla kadar kullanılmıştır. Balinanın dişi ne kadar büyük olursa, para o kadar değerliydi.

Fiji 7$ Banknotu

Fiji 7$ Banknotu
Fiji 7$ Banknotu

Fiji’den bir tane daha! Yedi dolar banknotu. Bu normal bir para, ancak bir banknot için tuhaf bir rakamı var.

Peki neden yedi dolarlık bir banknot?

Rio de Janeiro Olimpiyat Oyunları’nda Rugby 7’lisinin, ülkesine altın madalya getirmesini kutlamak için basılmıştır.

Kissi Penny’leri

Kissi Penny'leri
Kissi Penny’leri

Kissi Penny’leri, Batı Afrika’nın birçok yerinde para birimi olarak kullanılmıştır. Bölgedeki demirciler tarafından biçimlendirilmiş bunlar, bir uçta “kulak”, diğerinde “ayak” olmak üzere T şeklinde uzun demir şeritlerdir.

Bunlar sadece para birimi olarak kullanıldı. Eğer kırılırsa, bir kabile büyücüsünün kutsayacağı bir tören olmadan tekrar kullanılamazdı.

Düşük değerli olması nedeniyle çoğu zaman 20 ya da daha fazla demetler halinde sarılırlardı.

Uzunluklarına göre bir ya da iki Kissi Penny ile bir paket portakal ya da muz satın alabilirsiniz. Bununla birlikte, enflasyonun etkisinin gösterdiği bir dönemde, bir ineğin maliyeti kabaca 100 Kissi Penny olurken, bir gelinin maliyeti yaklaşık 200’dü.

Çay Tuğlaları

Çay Tuğlaları

Çay tuğlaları, 9-20. yüzyıllar arasında Çin, Moğolistan, Sırbistan, Tibet, Türkmenistan ve Rusya’da bir ödeme aracı olarak kullanılmış.

Çin İmparatoru, kısmen Rusya’da da üretilebilse de, çoğunlukla Çin’in Sichuan eyaletinde üretildikleri için bu para birimi üzerinde bir tekel oluşturdu.

Moğolistan’da çay tuğlaları, düzenli para birimlerinden farklı olarak beslenmek için de kullanılabilecekleri için tercih edilen bir para birimiydi.

Dünyanın En Küçük Madeni Parası

Dünyanın En Küçük Madeni Parası

Hiçbir garip para listesi dünyanın en küçükleri olmadan tamamlanmış sayılmaz!

Dünyanın en küçük parası, Vijayanagar’ın Gümüş Çeyrek “Tara”sıdır ve çapı sadece dört milimetredir.

Dünyanın En Büyük Ulusal Parası

Bu liste dünyanın en küçük para birimi olmadan tamamlanmadığı gibi, dünyanın en büyük ulusal parası olmadan da tamamlanmayacaktır.

Bu unvan, %99,99 külçe altından ve 100 kilogram ağırlığındaki, bir Milyon Kanada Doları parasına gidiyor.

Bu paranın değeri, nominal değerinin iki katıdır, aynı zamanda altının global değeri nedeniyle dalgalanmaktadır.

Son olarak, bu madeni para aynı zamanda dünyanın ilk milyon dolarlık madeni parası olduğu için rekor kırmıştır!

 

En sevdiğiniz hangisi oldu? Yorum ile bizimle paylaşın!

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı